Жолдың сапасы – елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына тікелей әсер ететін маңызды фактор. Сапалы жол халықтың қауіпсіз әрі жайлы қозғалысын қамтамасыз етіп қана қоймай, өңірлер арасындағы байланысты нығайтады, жүк тасымалы мен кәсіпкерліктің дамуына мүмкіндік береді.
Сондықтан жол инфрақұрылымын тиімді басқару үшін нақты ақпарат пен жүйелі талдау қажет.
Осы тұрғыдан алғанда Қазақстанда қалыптасып келе жатқан E-Joldar бірыңғай цифрлық экожүйесінің маңызы зор.
Платформаның міндеті – жол туралы ақпаратты жинақтау ғана емес, оны талдап, нақты шешім қабылдауға мүмкіндік беретін құрал қалыптастыру.
Қоғамдық бақылауға жаңа мүмкіндік
E-Joldar жобасының негізгі бағыттарының бірі – жол құрылысы мен жөндеу жұмыстары туралы ақпараттың ашықтығын арттыру.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев 2024 жылғы 2 қыркүйектегі Қазақстан халқына Жолдауында жолдардың құрылысы мен жөнделуі туралы ақпаратты біріктіретін бірыңғай цифрлық платформаны құруды қоғамдық бақылауды күшейтудің құралдарының бірі ретінде атап өткен болатын.
Бұл міндеттің мәні зор. Өйткені жол сапасына қатысты қоғамдық бақылау нақты әрі сенімді ақпаратқа сүйенген жағдайда ғана нәтижелі болады.
E-Joldar осы тұрғыдан азаматтарға жолдың жағдайы туралы неғұрлым түсінікті ақпарат алуға мүмкіндік беретін цифрлық орта қалыптастыруға бағытталған.
Мәселен, тұрғын белгілі бір жол учаскесіне қатысты мәселе көтерген кезде, оның өтінішін сол нысан туралы техникалық және тарихи деректермен байланыстыруға болады. Бұл мәселенің қай жерде және қандай жағдайда туындағанын нақтылауға мүмкіндік береді.
Осылайша азаматтың өтініші жеке-дара ақпарат ретінде қалып қоймай, нақты жол учаскесінің цифрлық тарихының бір бөлігіне айналады.
Жолды жөндеу емес, оны алдын ала болжау
Жол инфрақұрылымын басқарудағы маңызды міндеттердің бірі – мәселені пайда болғаннан кейін шешу емес, оны алдын ала анықтау.
Осы бағытта цифрлық деректердің аналитикалық мүмкіндігі ерекше маңызды.
RoadIQ жүйесі арқылы жолдың техникалық жағдайы, бұрынғы жөндеу тарихы және қозғалыс қарқындылығы сияқты көрсеткіштерді өзара байланыстырып талдауға мүмкіндік туады.
Мұндай талдау белгілі бір жол учаскесінің жағдайын бағалауға ғана емес, оның болашақтағы қажеттілігін болжауға да жағдай жасайды.
Мысалы, жолдың техникалық жағдайы, оған түсетін қозғалыс жүктемесі және бұрын жүргізілген жөндеу жұмыстары туралы мәліметтер бір жерде жинақталса, қандай учаскелердің бірінші кезекте назар аударуды қажет ететінін анықтау жеңілдейді.
Бұл жол саласындағы шешім қабылдау үдерісін неғұрлым нақты деректерге негіздеуге мүмкіндік береді.
Яғни цифрландырудың мәні – тек «қай жолда мәселе бар?» деген сұраққа жауап беру емес. Ең маңыздысы – «қай жол учаскесінде мәселе туындауы мүмкін және оған қашан назар аудару қажет?» деген сұраққа алдын ала жауап іздеу.
Сапаны бақылаудың жаңа тәсілі
Жол сапасын қамтамасыз етуде зертханалық бақылаудың орны бөлек.
Жол құрылысында пайдаланылатын материалдардың сапасы нысанның беріктігі мен ұзақ мерзімділігіне тікелей әсер етеді. Сондықтан зертханалық сынақтардың нәтижелерін нақты жол учаскесінің цифрлық тарихымен байланыстыру маңызды.
E-Joldar экожүйесінде KazRoadLab жүйесінен алынатын мәліметтерді жол туралы басқа ақпаратпен қатар қарастыруға мүмкіндік беріледі.
Бұл тәсіл материалдың сапасы, оның қолданылған нысаны және сол жолдың кейінгі техникалық жағдайы арасындағы байланысты талдауға жол ашады.
Сөйтіп, сапаны бақылау тек белгілі бір кезеңдегі тексеріспен шектелмей, жолдың бүкіл өмірлік циклімен сабақтасады.
Дерекке негізделген шешім
Бүгінде кез келген салада нақты шешім қабылдау үшін сапалы дерек қажет. Жол шаруашылығы да бұдан тыс емес.
E-Joldar арқылы әртүрлі ақпараттық жүйелерден алынған деректерді өзара салыстыруға мүмкіндік қалыптасады. Жолдың техникалық жағдайы, жөндеу тарихы, зертханалық сынақтар, қозғалыс қарқыны, азаматтардың өтініштері және жол бойындағы инфрақұрылым туралы мәліметтер бір-бірін толықтырады.
Бұл мамандар мен жауапты органдарға жағдайды жан-жақты бағалап, басымдықтарды дұрыс белгілеуге мүмкіндік береді.
Мұндай тәсіл бюджет қаражатын жоспарлау кезінде де маңызды. Қай учаскеге қашан жөндеу қажет, қай жерде бақылауды күшейту керек, қандай нысандар бірінші кезекте назар аударуды талап етеді деген сұрақтарға жауап деректерді талдау арқылы нақтылана түседі.
Азамат үшін қандай пайдасы бар?
Кез келген цифрлық жобаның түпкі нәтижесі азаматқа беретін пайдасымен өлшенеді.
E-Joldar жағдайында бұл – жол туралы ақпараттың ашықтығы мен қолжетімділігін арттыру.
Азамат үшін белгілі бір жолдың жағдайы, жүргізілген жөндеу жұмыстары, жол бойындағы сервистік нысандар және басқа да маңызды мәліметтерді бір цифрлық ортадан көру мүмкіндігі маңызды.
Сонымен бірге тұрғындардың өтініштері нақты жол учаскелерімен байланыстырылып, олардың қаралуына қатысты ақпараттық негіз қалыптасады.
Бұл мемлекет пен қоғам арасындағы өзара байланысты күшейтіп, қоғамдық бақылаудың тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Жолдың бүкіл өмірлік циклі цифрлық форматта
E-Joldar-дың басты артықшылығы – жолды белгілі бір кезеңмен ғана шектемей, оның бүкіл өмірлік циклі арқылы қарастыру.
Паспортизациялау мен құрылыс кезеңінен бастап, пайдалануға беру, пайдалану, жөндеу және сапаны бақылауға дейінгі ақпарат бір жүйелік логикаға біріктіріледі.
Нәтижесінде жолдың өткені, қазіргі жағдайы және болашақтағы қажеттілігі туралы түсінік қалыптасады.
Бұл – жол саласын басқарудың жаңа мәдениетін қалыптастыруға бастайтын қадам.
Цифрлық технология жолды өзі жөндемейді. Бірақ дұрыс шешім қабылдау үшін қажетті ақпаратты дер кезінде ұсынып, проблемалы учаскелерді анықтауға, сапаны бақылауға және ресурстарды тиімді жоспарлауға мүмкіндік береді.
Сондықтан E-Joldar-ды жай ғана ақпараттық платформа ретінде қабылдау жеткіліксіз. Оның әлеуеті әлдеқайда кең.
E-Joldar – жол сапасын бақылаудан оны алдын ала болжауға, шашыраңқы ақпараттан жүйелі дерекке, ал деректен нақты басқарушылық шешімге өтуге мүмкіндік беретін цифрлық экожүйе.
Бұл – Қазақстанның жол инфрақұрылымын заманауи технологиялар негізінде басқарудың жаңа кезеңіне бастайтын маңызды бағыт.
"ЖОЛСАПА" БҚО филиалының баспасөз қызметі
