Үкіметтің балалар денсаулығына қатысты қабылдап жатқан шараларының нәтижесінде бала туғанға дейінгі патологиялардың алдын алуға және ерте анықтауға баса ден қойыла бастады. Соңғы бес жылда бұл секторды қаржыландыру 264-тен 585 млрд теңгеге дейін екі еседен астам өсті, бұл еліміздің барлық медициналық бюджетінің төрттен бір бөлігін құрайды. Балаларға медициналық көмек ТМККК және МӘМС жүйесі шеңберінде тегін көрсетіледі, - деп жазады primeminister.kz.
Фетальды хирургияны, яғни туғанға дейінгі операцияларды енгізу және 4 мыңға жуық медбике тартылған патронаж жүйесін іске қосу Қазақстанға тәуелсіздіктің алғашқы жылдарымен салыстырғанда нәресте өлімін 7,5 есеге, ал ана өлімін 6 есеге төмендетуге мүмкіндік берді.
Туғаннан кейін балалар неонатальды, аудиологиялық және офтальмологиялық скринингтерді, сондай-ақ даму барысын бағалауды қоса алғанда, міндетті тексеруден өтеді. Өңірлерде балалар ауруханалары жаңартылуда, перинаталдық орталықтар салынуда, мамандандырылған және жоғары технологиялық көмек ауқымы, оның ішінде онкогематологияда да кеңеюде.
Жасөспірімдердің денсаулығына деген көзқарас та өзгеруде: бүгінде әрбір мектеп МСАК ұйымдарына бекітілген, ал оқу орындарында аурулардың алдын алу, дене дамуын бақылау және саламатты әдеттерді қалыптастыру жұмыстарын жүргізетін медициналық пункттер жұмыс істейді.
Сондай-ақ 2025 жылдан бастап оқушылардың жас қажеттіліктерін ескеретін мектептегі тамақтанудың жаңа стандарты енгізілді. Психикалық денсаулықты қолдау жүйесі де дамып келеді: балалар мен ата-аналар ақыл-кеңес және көмек алу үшін жастар денсаулығы орталықтары мен психикалық денсаулық орталықтарына жүгіне алады. Қауіпсіздік жүйесінің маңызды элементі болып төтенше жағдайларда тәулік бойы қоңырау қабылдайтын, оның ішінде балалардан да, «112» бірыңғай нөмірі қала береді.
Жасөспірімдерге тигізетін зиянын азайту үшін электронды темекі мен вейп айналымы заңды түрде шектелді, сонымен қатар 21 жасқа толмаған адамдарға энергетикалық сусындарды сатуға тыйым салынды.
Отбасыларды қолдау және әлеуметтік төлемдердің өсуі
Білім беру мен балалар денсаулығы саласын жаңғыртумен қатар әлеуметтік қолдау шаралары да күшейтілуде. Денсаулығына және білім алуына деген қамқорлық балалары бар отбасыларға жүйелі қолдау түрінде көрсетіледі, ол туылғаннан бастап кәмелетке толғанға дейін үздіксіз механизм ретінде жүзеге асырылады.
2026 жылы балалары бар отбасыларға жәрдемақы төлеуге 974 млрд теңге қарастырылған, бұл өткен жылмен салыстырғанда 19,1%-ға артық. Қаражат бала туылған кездегі біржолғы жәрдемақыларға, күтім бойынша жәрдемақыларға, сондай-ақ көпбалалы отбасыларға және мүгедек балаларды тәрбиелеп отырған отбасыларға қолдау көрсетуге жұмсалады. Барлық жәрдемақылардың мөлшері жыл сайын индекстеледі: мысалы, төртінші және одан кейінгі балалар туылған кездегі жәрдемақылардың мөлшері 2026 жылы 272 мың теңгеден асты. «Алтын алқа» және «Күміс алқа» алқаларымен марапатталған әйелдерді қоса алғанда, көпбалалы аналардың мәртебесін нығайту үшін жеке шаралар кешені көзделген.
Сонымен қатар ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға қамқоршылық жасау мен қолдау жүйесін реформалау отбасылық сипатта жүзеге асыруға ден қоя отырып жүргізілуде. Негізгі қадамдардың бірі – өмірлік қиын жағдайға тап болған баланың бірге тұруын және күтімін қамтамасыз ететін кәсіби асырап алушы отбасы институтының енгізілуі болды. Үміткерлер қатаң іріктеуден, психологиялық дайындықтан және міндетті оқытудан өтеді, бұл ретте балаларды күтіп-бағу және асырап алушы адамдардың еңбегі толықтай бюджеттен төленеді.
Бұған қосымша, 2025 жылдан бастап балалар үйінің тәрбиеленушілеріне бекітілетін тәлімгерлерді міндетті сертификаттау енгізілді. Тұрғын үй кепілдіктеріне де қатысты өзгерістер бар, мәселен, астанада және мегаполистерде жетімдерді есепке қою кезінде үш жылдық тұрғылықты тіркеуде болу талабы жойылды, ал тұратын жерін өзгерткен жағдайда олардың кезектегі бастапқы датасы сақталады. Қаржылық тетіктерге жеңілдікті ипотека, жалға алуды субсидиялау және «Мейірім» республикалық акциясы шеңберіндегі атаулы қолдау кіреді.
Жалпы алғанда, әлеуметтік төлемдердің дәйекті түрде кеңеюі отбасылардың беріктігін арттыруға, ата-аналарға жүктемені азайтуға және балаларды тәрбиелеу үшін неғұрлым сенімді жағдай жасауға ықпал етеді.
