Қазақстанда Ұлттық қор қаражатын пайдалану тәсілі жаңа кезеңге қадам басуда. Бұл туралы еуропалық EU Reporter басылымы Қазақстанның ұлттық байлықты басқару саясатына арналған мақаласында жазды.
Сурет: eureporter.co
Басылымның мәліметінше, 2026 жылдың ортасына қарай Қазақстан Ұлттық қорының валюталық активтері 65,5 млрд долларға жеткен. Бүгінде негізгі мәселе қаражатты жинақтаумен ғана шектелмейді. Ұлттық байлықтың бір бөлігін келешек ұрпақ үшін сақтай отырып, екінші бөлігін ел экономикасына ондаған жыл бойы қызмет ететін нақты активтерге айналдыру маңызды.
Осы тұрғыда Қазақстан алдағы жылдары Ұлттық қор қаражатының бір бөлігін республикалық маңызы бар ірі инфрақұрылымдық жобаларды қаржыландыруға бағыттауды жоспарлап отыр. 2027 жылы бұл мақсатқа 4 млрд доллардан астам, ал 2028 және 2029 жылдары жыл сайын шамамен 3 млрд доллар бөлу көзделген. Қаражат әлеуметтік, коммуналдық, энергетикалық және көлік инфрақұрылымын салуға және жаңғыртуға жұмсалмақ.
Мұндай тәсілдің экономикалық мәні — ұлттық байлықтың жойылмай, басқа нысанға ауысуында. Күнделікті шығындарға жұмсалған қаражат бюджет кезеңімен бірге аяқталады. Ал салынған мектеп, аурухана, жол, электр немесе коммуналдық нысан ел экономикасына ұзақ жылдар бойы қызмет етеді.
Бұл әсіресе өңірлер үшін маңызды. Инженерлік желілерді жаңғырту олардың сенімділігін арттырып, апаттық жағдайларды азайтады. Жолдардың сапасын жақсарту елді мекендер арасындағы байланысты күшейтеді. Энергетикалық инфрақұрылымды дамыту жаңа өндірістердің ашылуына және жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың қуатын арттыруға мүмкіндік береді.
Ал мектептер, ауруханалар мен емханаларға салынған инвестиция — адам капиталына салынған тікелей инвестиция. Сапалы білім, қолжетімді медицина және заманауи әлеуметтік инфрақұрылым халықтың өмір сапасына ғана емес, экономиканың ұзақ мерзімді әлеуетіне де әсер етеді.
Сондықтан Ұлттық қордың тиімділігін тек ондағы жинақталған қаражат көлемімен өлшеу жеткіліксіз. Маңыздысы — сол капиталдың ел ішінде қандай активтерге айналып, болашақ ұрпаққа қандай экономикалық және әлеуметтік мүмкіндік қалдыратыны.
